www.pietvanegmond.nl

Herinneringen aan Piet van Egmond

Apeldoornse herinneringen

Bij het zien van de afgebeelde "Apeldoornse" foto in de NIEUWSBRIEF voor donateurs nr. 51. komen bij mij weer vele herinneringen boven.

Koster Bakhuis van de Apeldoornse Grote Kerk en zijn vrouw, samen op de foto met Piet van Egmond en z'n secretaresse/registrante Nettie Spies. Menigmaal werd er na afloop van de dienst bij koster Bakhuis nog koffie gedronken.

Piet van Egmond, Nettie Spies, Koster Bakhuis en zijn vrouw, Grote Kerk, Apeldoorn
Piet van Egmond, Nettie Spies, koster Bakhuis en zijn vrouw (foto: Eelke Zijlstra).

Je staat er niet zo bij stil, maar vorig jaar was het al weer 50 jaar geleden dat Piet van Egmond benoemd werd als organist van de Grote Kerk (01-07-1971). Het worden steeds minder mensen die hem daar op zondagmorgen "LIFE" hebben horen spelen. Wat waren wij verrast, verheugd, en zeker ook trots dat hij hier benoemd werd. Zo'n bekende en gevierde organist komt helemaal vanuit Amsterdam in Apeldoorn spelen!

Over het Apeldoornse Witte orgel

Ook was er wel min of meer verbazing, want het orgel was relatief bescheiden (slechts 2 klavieren), en het werd eigenlijk door de "erkende" orgelwereld verguisd. (romantische orgels werden toen nog als minderwaardig beschouwd). Ook was het orgel al langer dringend toe aan renovatie. Hiertoe had de Kerkenraad indertijd al eens eerder bij orgeladviseurs/experts (ik noem géén namen) advies ingewonnen: "Wat moeten wij aan met ons orgel???” Hun adviezen en aanbevelingen waren unaniem: Het orgel moet volledig en grondig worden gerestaureerd. Een zeer kostbare aangelegenheid! Is het niet waard! Verstandiger is om iets meer geld uit te geven, het oude orgel afdanken, en overgaan tot de aanschaf van een groot eigentijds, volledig nieuw orgel. Om financiële redenen kwam het er niet van, achteraf zeer GELUKKIG. Wel heeft men bij de komst van Van Egmond gekozen voor een voorlopige onderhoudsbeurt aan het orgel.

Heel bijzonder als ik terug denk hoe enorm geliefd, en gewaardeerd het instrument werd nadat Van Egmond er op ging spelen. Men hoorde plotseling een heel "ander" orgel! Van Egmond zelf was ook zeer gecharmeerd van onze "WITTE".
Hij vond het echter wat klein, en miste wat "vulstemmen", en wenste graag een derde klavier er bij. Financiële steun van de kerkvoogdij voor uitbreiding kreeg hij echter niet. Alleen het advies: "Als U wat wilt: ga er maar zelf voor staan".
En dat heeft Van Egmond gedaan ook!!! Als een groot STIMULATOR! De mensen enthousiasmeren, dat kon hij!!! Wat kon die man praten!!!

"DAMES EN HEREN: de uitbreiding is BROODNODIG hoor!”

Achteraf toch werkelijk verbazingwekkend hoe snel het benodigde geld bij elkaar was. Zonder subsidie o.i.d. (kerk + orgel waren toen nog niet monumentaal). Ook de kerkvoogdij heeft geen cent bij hoeven dragen.
Zo is dan het complete orgel volledig gerestaureerd, én uitgebreid met een derde klavier door orgelbouwer Van Vulpen te Utrecht. En als een wonder, eigenlijk door GELDGEBREK ontsnapt aan de verwoestende NEO-BAROK tijd van de jaren 1950-1960! Wat een geluk toch!

Over zijn orgelspel

In de diensten met Van Egmond aan 't orgel kreeg je dikwijls het gevoel dat niet de predikant, maar de organist de hoofdrol vervulde. Ja, hij kon in zijn voor- en naspelen regelmatig uiterst uitvoerig alle aandacht "OPEISEN". Ik moet wel eerlijk zijn: er waren ook wel kerkgangers die het grote "Van Egmond-aandeel" in de dienst wat overdreven vonden. Echter, het merendeel waardeerde zijn muziek-aandeel hooglijk! Ook uit andere Apeldoornse kerk-wijken kwam men speciaal voor Van Egmond naar de Grote Kerk. Ook vanuit de omgeving (de Veluwe). Zelfs uit heel Nederland (zeker in de zomervakantieperiodes).
Hij verstond de kunst om zijn toehoorders (muzikaal of niet), de tekst van een lied, vertaald in een muzikaal verhaal voor te schotelen!
Onvergetelijke momenten heeft hij velen in zijn muzikale improvisaties geschonken. Zeker aan mij persoonlijk!
Ik heb vaak gedacht: waar haalt ie 't vandaan?! Het was regelmatig werkelijk "HEMELS" Hij kon de mensen echt in vervoering brengen!

Nog even over de koster Bakhuisfoto

Koster Bakhuis (in zijn keurige zwarte zondagse pak) is vele, vele jaren koster van de Grote Kerk geweest. Een beminnelijk mens, hij leefde voor zijn Grote Kerk. BAKHUUS (zo zeiden de Apeldoorners), was een groot bewonderaar van Van Egmonds orgelspel. Na afloop van de dienst begon Van Egmond zoals gewoonlijk met z'n uitgebreide uitleidende slotorgelspel.
Ook vermeldenswaardig: in die tijd bleef onder de dienst het gordijn voor de speeltafel gesloten, maar zodra het "Amen" had geklonken schoof Nettie Spies het gordijn open, waarna Van Egmond dan ook zichtbaar werd voor de kerkgangers. Velen bleven zitten na luisteren, waaronder uiteraard ook ik! Op de bovengalerij aan de Apeldoornse kant had je dan een mooi uitzicht op de speeltafel, en kon je de verrichtingen van organist en z'n registrante goed zien! Voor mij, en andere orgelliefhebbers een prima plekje om te zitten! Tevens was daar dan van boven af duidelijk waarneembaar, dat koster Bakhuis onmiddellijk weer op zijn vaste kostersplaats in de kerkenraadsbank ging zitten, om geen noot te hoeven missen van Van Egmonds slotimprovisatie. Dan wenste hij ook beslist niet gestoord te worden. Hij had diverse "hulpkosters"---- ga daar maar heen!

Piet van Egmond met Nettie Spies vertrekken naar Amsterdam
Klaar voor vertrek in de "EEND" voor de terugreis naar Amsterdam (foto: Eelke Zijlstra).

Over die legendarische "EEND" op de foto waar Van Egmond in reed: hij was zeer gefascineerd betreffende het lage benzineverbruik. Dat was voor hem een "sport". Hij reed de afstand Apeldoorn - Amsterdam dan ook werkelijk met een snelheid van slechts 70, tot hooguit 75 km, dus zo zuinig mogelijk.

Ik beschreef zo wat herinneringen (heb er echter nog vele meer) aan een mooie tijd die eenmaal is geweest. Dit ook als een soort van EERBETOON aan Piet van Egmond in die Apeldoornse jaren aan het einde van z'n carrière. Ik ben blij en dankbaar dat ook ik hiervan getuige ben geweest! Het was zonder meer een (relatief korte) gedenkwaardige periode in de geschiedenis van Apeldoorn.

Tenslotte, en niet onbelangrijk: Piet van Egmond heeft indertijd ons Apeldoornse Witte-orgel terdege en prominent op de Nederlandse orgelkaart gezet! En bovendien dankzij hem een daaraan toegevoegd derde klavier! Een bij velen, ja zéér velen uiterst gewaardeerd orgel! Een waarlijk schitterend instrument!!!

Tom Pannekoek, Apeldoorn 23-10-2022.